5
Mrt

Goirke

   

In 1435 wordt de gemeijnt genaamd dat Goerken vermeld, liggende ten oosten van de Stokhasseltsestraat. Goor is laagland. Aan de noordwestkant van de Veldhoven lag niets dan woeste grond en moeras, zoals de naam Goor al aanduidt. In 1531 wordt melding gemaakt van die Goerkensstraet en in 1534 pacht Aryan van Malsen een boerderij aen de Goerkestraet. De kaart van D. Zijnen uit 1760 geeft geen naam voor deze weg, maar wel het toponiem ‘t Goorke waar nu het Junianapark is en de aanduiding Pastorie voor de in 1718 gebouwde pastorie aldaar. In het boekje de Verdeeling van de Tienden uit 1778 wordt het Goorkens-straatje vermeld. De legger van wegen en voetpaden, vastgesteld door de gemeenteraad op 7 november 1872, vermeldt dat de Goirkestraat de straatweg van Tilburg naar Loon op Zand is. De eerste officiële vaststelling werd gedaan door de gemeenteraad op 8 oktober 1881, lopende van de Veldhoven tot de fabriek van N. Franken. In 1900 is de beschrijving Van het Wilheminapark bij W.A. de Rooij tot het Goirke.

De Goirkese kerk bevindt zich aan de Goirkestraat 68 te Tilburg en is gewijd aan de heilige Dionysius. Het is, na de Heikese kerk, de oudste kerk van Tilburg. De evenals de oorspronkelijke Tilburgse parochie aan Sint-Dionysius gewijde parochie splitste zich daarvan af in 1797, hoewel de herdgang Goirke in 1715 reeds een schuurkerkbezat. Deze lemen schuurkerk stortte in 1724 in en werd steviger herbouwd. De pastorie werd in 1718 gebouwd. Deze kerk, hoewel sober van uiterlijk, bezat een betrekkelijk weelderig interieur. Toen de pastorie in 1724 werd uitgebreid, werd ook een doophuisje gebouwd. De pastorie werd in 1927 gesloopt, maar het poortgebouwtje met doophuisje en een beeld van de heilige Dionysius bleef behouden. De schuurkerk werd, nadat dit in de Napoleontische tijd werd toegestaan, ook uiterlijk verfraaid en in 1814 werd een koepeltje geplaatst, dat in 1819 vervangen werd door een toren, waarin drie klokken werden gehangen. Sinds 1815 was er ook een uurwerk. De schuurkerk oogde echter niettemin armoedig en men wilde een nieuwe kerk, waartoe de bemiddeling van Koning Willem II werd ingeroepen. Het verzoek tot subsidie werd in 1834 gehonoreerd en het toegekende bedrag was met 25.000 gulden uitzonderlijk hoog.

De huidige kerk werd gebouwd van 1835-1839 en was een waterstaatskerk in een vroeg-neogotische stijl die ook wel stucadoorsgotiek of Willem II-gotiek wordt genoemd, en is een van de eerste uitingen van neogotiek in Nederland. Uitzonderlijk voor die tijd was bovendien dat de kerk een basiliek was en geen, zoals toen gebruikelijker, zaalkerk ofhallenkerk. Er werden kruisribgewelven in de kerk aangebracht die uit stucwerk waren vervaardigd. De gevel was nog grotendeels neoclassicistisch in stijl en werd bekroond met een torentje met koepeldak. Architect was H. Essens, geboren in 1776 en Opziener van Publieke Werken. In 1902-1903 werd de kerk overigens verbouwd, waarbij de gevel en toren in neogotische stijl werden vernieuwd en de schilddaken boven de zijbeuken werden vervangen door lessenaardaken.

Ansichtkaart rechts, Kerk St. Dionysius Goirkestraat circa 1920.

Een volgende ingrijpende verbouwing vond plaats in1938, toen het koor werd vervangen door een nieuw koor, een transept en een grote vieringtoren naar een ontwerp van Kees de Bever. Dit alles vond plaats in de traditie van de Delftse School. Men wilde ook het schip vernieuwen, maar dit is ten gevolge van de Tweede Wereldoorlog nimmer gerealiseerd, waardoor dit schip behouden bleef als één der vroegste voorbeelden van neogotiek in Nederland. In 1966 werd de geveltoren afgebroken en niet vervangen.

Verzenden, moment....


Reageer

Naam (*)
Email (niet zichtbaar) (*)
URI
Uw reactie
*